Dei stadig færre overlevande etter atombombene i Japan er opptekne av å sikre at historiene deira ikkje blir gløymde, mellom anna ved hjelp av eit norsk-japansk skulesamarbeid.
– Vi har framleis 104.000 attlevande hibakushaer. Men kvart år mistar vi rundt 7.000. Om ti år vil det nesten ikkje vere nokon av oss igjen til å fortelje historiene, seier Toshiyuki Mimaki (82) til NTB.
Han er ein av dei tre leiarane for den japanske organisasjonen Nihon Hidankyo som i år har fått tildelt Nobels fredspris. Gruppa representerer dei såkalla hibakushaene, dei overlevande etter atombombene i Hiroshima og Nagasaki i 1945.
Snittalderen for dei attlevande hibakushaene er 85 år. No jobbar dei på spreng med å skape hibakusha-etterfølgjarar for å sikre at historiene lever vidare, fortel Mimaki.
– Dei lyttar til hibakushaene sine historier direkte frå dei, lærer av dei og gjer historia til deira eigen. Dermed kan dei vidareformidle hibakushaene sine opplevingar og ønskjer for framtidige generasjonar, seier han.
HUGSAR LYSGLIMTA FRÅ BOMBA
Mimaki vart fødd i Tokyo i 1942. Han og familien flykta frå bomberegnet då Tokyo vart utsett for dei kraftige bombeangrepa 9. og 10. mars 1945, der rundt 100.000 personar vart drepne.
– Då bestemde familien min seg for å evakuere til heimbyen til far min – Hiroshima, seier han.
Sjølv om han berre var tre og eit halvt år gammal, hugsar han den lagnadstunge morgonen 6. august 1945. Særleg det blendande lysglimtet frå bomba, som er eitt av hans tidlegaste minne. Familien budde i utkanten av sentrum, men faren var på jobb nær episenteret då bomba gjekk av.
– Eg og mor mi drog til sentrum for å leite etter far, men vi fann han ikkje. Etter tre dagar kom han heim på eiga hand, han hadde følgt jernbaneskjenene heim. Han sleit med dårleg helse i etterkant og kunne ikkje jobbe som normalt, noko familien vår lei økonomisk av, seier Mimaki.
KVAR EINASTE DAG
Seinare sleit Mimaki sjølv med dårleg helse og uforklarlege symptom. På eit tidspunkt sådde legane tvil om at han ville overleve. Det vart mykje sjukefråvær på barneskulen, men han kom seg gradvis til hektene.
Han vart etter kvart gift og fekk tre barn. No er det elleve år sidan kona døydde av brystkreft, og dei tre barna deira er for lengst flytta ut.
– Eg bur for meg sjølv i Hiroshima og vier all mi tid til fredsarbeidet – kvar einaste dag.
Men etterverknadene av bomba pregar byen hans den dag i dag, seier han.
– Mange menneske som kom inn til sentrum for å hjelpe til i redningsarbeidet, vart utsette for stråling. Framleis er det, den dag i dag, mange i byen som blir sjuke på grunn av strålingsskadane dei fekk for nesten 80 år sidan, fortel han.
JAPANSKE ELEVAR TIL NOREG
Bileta av Mimaki som klypte seg i kinnet gjekk verda rundt i haust då fredsprisvinnaren vart kunngjord. På ein pressekonferanse i Hiroshima tok han til tårene og sleit med å finne dei rette orda for å uttrykkje gleda si.
Han og dei to andre representantane for Nihon Hidankyo har eit svært tett program på nobeldagane i Oslo. Men Mimaki fortel at dei ønskjer å bruke tida si på det viktige fredsarbeidet.
Heime i Japan har Nihon Hidankyo eit samarbeid med japanske VGS-elevar som fredsambassadørar og formidlarar av historia deira.
– Nobelkomiteen har spurt oss korleis dei kan hjelpe oss med arbeidet vårt framover. Eg bad dei om å invitere desse skuleelevane hit til Oslo og Noreg. Vi vart samde om å få til det, smiler han.
MØTTE KONGEN
Representantane frå Nihon Hidankyo tok turen til Slottet tysdag, før dei seinare skal få det synlege beviset på at dei har fått fredsprisen i rådhuset i Oslo.
Kong Harald har sjølv besøkt Japan ei rekke gonger, seinast på offisielt statsbesøk i 2001. I år har kongeparet droppa nobelbanketten, som dei vanlegvis deltek på. Kronprinsparet deltek i deira stad.
Kongeparet er likevel til stades på nobelseremonien i Oslo rådhus i ettermiddag.
Organisasjonen, som representerer overlevande etter atombombene i Hiroshima og Nagasaki, har fått prisen for bidraget sitt til kampen mot atomvåpen.
Vinnaren er representert ved dei tre leiarane i organisasjonen, Terumi Tanaka (92), Shigemitsu Tanaka (83) og Toshiyuki Mimaki (82), som altså besøkte kongen på Slottet.
HYLLA AV SKULEELEVAR
Norske skuleelevar hylla fredsprisvinnaren i år, Nihon Hidankyo, under Redd Barnas fredsprisfest på Nobels Fredssenter.
Kronprinsparet var blant publikum då festkomiteen med 12 sjuandeklassingar frå Grünerløkka, Kampen og Vålerenga hylla representantar frå Nihon Hidankyo.
Den japanske organisasjonen, som jobbar for ei atomvåpenfri verd, får fredsprisen for arbeidet og vitnesbyrdet sitt som overlevande etter dei amerikanske atomangrepa på Hiroshima og Nagasaki under andre verdskrigen.
Dei tre representantane til organisasjonen – Terumi Tanaka, Shigemitsu Tanaka og Toshiyuki Mimaki – vart ønskt velkommen på scena.
– Akkurat som de, var eg 13 år då atombomba fall og øydela mitt og alle andre sine liv. I dag er atomvåpen framleis med oss. Derfor vil eg, saman med dykk, jobbe mot ei verd utan atomvåpen, sa Terumi Tanaka.
– Mange barn, som de, døydde under angrepa i Hiroshima. Eg vil at de skal besøkje og sjå minnesmerket med eigne auge, sa Toshiyuki Mimaki.
Dette var 27. gong festen vart arrangert, og skulebarna fylte alle roller i arrangementet, ein del av «Oslo Peace Days». Det er ei veke vigd til fred og menneskerettar i samarbeid mellom Oslo kommune, Nobels Fredssenter, Det Norske Nobelinstitutt, PRIO og Universitetet i Oslo.(©NPK)