I Nobelinstituttets grunngiving heiter det at 53 år gamle Han blir tildelte prisen for sin «intenst poetiske prosa som konfronterer historiske traume og blottlegg menneskes sårbarheit».
Då prisen vart kunngjord i Stockholm, trekte Nobelkomiteen-leiar Anders Olsson fram forfattaren si «fysiske empati» for dei sårbare personane i bøkene sine, som ofte er kvinner.
– Ho har ei unik forståing for samanhengen mellom kropp og sjel, dei levande og dei døde, og har i ein poetisk og eksperimentell stil vorte ein innovatør av samtidsprosa, sa Olsson.
Han Kang er den første sørkoreanske forfattaren som vinn Nobelprisen i litteratur, og den andre sørkoreanaren som vinn ein nobelpris etter den avdøde tidlegare presidenten i landet Kim Dae-jung, som vann fredsprisen i 2000.
Mats Malm, sekretær i Svenska Akademien, fortalde frå podiet at han hadde snakka med Han – ettersom ho er i Seoul – på telefon. Malm kunne fortelje at ho vart veldig overraska over å vinne den gjæve prisen.
– Prøver å fullføre spørsmål
Han Kang er best kjend for boka «Vegetarianeren» frå 2016, som ho vann den anerkjende Man Booker-prisen for same år. Boka handlar om ei kvinnes psykiske lidingar, hennar val om å slutte å ete kjøtt og omsorgssvikten ho opplever frå familien sin.
53-åringen var den første koreanske forfattaren som vart tildelt Booker-prisen. Då ho vann prisen, sa Han at det å skrive romanar «er ein måte å stille spørsmål på».
– Eg prøver berre å fullføre spørsmåla gjennom skriveprosessen, og eg prøver å halde meg innanfor spørsmålas natur, som av og til er smertefulle, stundom krevjande, sa ho.
Med «Vegetarianeren» sa forfattaren at ho «ønska å stille spørsmål ved det å vere menneske», og at ho ønska å skildre ei kvinne som desperat ikkje ønskjer å tilhøyre menneskeslekta lenger.
Han var finalist til Booker-prisen i 2018 med boka «Levende og døde». Olsson, Nobelkomiteens leiar, omtaler boka som eit verk av vitnelitteratur. Den er basert på dei verkelege drapa av prodemokratiske demonstrantar i Hans heimby Gwangju i 1980.
Boka hennar «Hvit» frå 2018 var på kortlista til den internasjonale Booker-prisen i det same året den kom ut.
Med den prestisjetunge tittelen som nobelprisvinnar blir forfattaren også påskjønt med 11 millionar svenske kroner. Sjølve prisen får Han overrekt av svenske kong Carl Gustaf under ein seremoni i Stockholm 10. desember.
FLEIRE VERK
Han er fødd i Gwangju i Sør-Korea i 1970 og oppvaksen i hovudstaden Seoul, der familien hennar flytta då ho var ti år gammal. Han studerte koreansk litteratur ved Yonsei Univserity og underviser i skrivekunst ved Seoul Institute of the Arts.
Ho debuterte som forfattar i 1993 då fem av dikta hennar, blant dei «Vinter i Seoul», vart publiserte i vinterutgåva eit sørkoreansk tidsskrift. Sidan har ho gitt ut ei rekke bøker – både romanar, noveller, essays og poesi.
Fire av verka er gitt ut på norsk: «Levende og døde», «Vegetarianeren», «Hvit» og «Dette er ikke farvel».
Anna-Karin Palm, som har vore med i Nobels litteraturkomité, seier Han skriv «intenst lyrisk prosa som både er øm og brutal, og nokon gonger også litt surrealistisk».
I tillegg til å vere forfattar, er Han også musikar og interessert i biletkunst, noko som ofte blir spegla i bøkene hennar. I tillegg til internasjonal anerkjenning, har Han også vunne ei rekke prisar i heimlandet Sør-Korea. (NPK-NTB-Reuters-AP)