EU og Europa er Venstres-leiar Guri Melbys svar på alle problema som har oppstått med USA under Donald Trump. – Noreg må bli medlem, seier ho.
– Noreg kan ikkje lenger stå på utsida og håpe at EU tek ansvar for oss. Vi må ta del i dei avgjerdene som formar framtida vår. Noreg må bli medlem av EU, sa Venstre-leiar Guri Melby i opningstalen sin til landsmøtet på Lillestrøm fredag ettermiddag.
– Tida er overmoden for å slutte å stole på flaks og dyktige lobbyistar, konkluderte ho.
Når Noregs eldste parti – som reknar seg som noko av ein årestad for den norske parlamentarismen – samlast til siste landsmøte før valet, er det med krig i Ukraina og ein høgst uføreseieleg tryggingssituasjon i Europa som bakteppe.
Melby gjekk på scena til øyredøyvande jubel og taktfaste «Guri, Guri, Guri».
– Når verda er mørk som no, var dette eit lyspunkt, kommenterte partileiaren for ho tok fatt på talen.
Lagnadstid for Noreg
Venstre er kanskje det partiet som tydelegast over tid har uttrykt behov for støtte til Ukrainas forsvar mot den russiske invasjonsstyrken. Melby var tydeleg også fredag på at Noreg må gi mykje og meir for å sørgje for at Ukraina klarer å stå imot russarane.
– Djupast sett handlar det om kampen mellom demokratiske og autoritære statar, sa ho.
Etter mykje om og men og intern usemje tok eit stort fleirtal på landsmøtet i 2020 Venstre frå neisida til at partiet er for norsk EU-medlemskap. Den då nyvalde Venstre-leiaren var allereie ein ihuga EU-tilhengar. No har spørsmålet på nytt vorte brennaktuelt, meiner ho.
Ei folkeavstemming om norsk EU-medlemskap må haldast i løpet av kommande stortingsperiode, altså dei neste fire åra, fastslår Venstre-leiaren.
På landsmøtet fredag refsa ho statsminister Jonas Gahr Støre og dessutan sin eigen føretrekte statsminister, Erna Solberg, for å vilje stanse alle tilløp til ny medlemskapsdebatt.
– Dersom vi ikkje no – i denne urolege og alvorlege geopolitiske situasjonen – skal ha ein debatt om Noregs tilknyting til Europa – om norsk EU-medlemskap – når skal vi då ha han?
Sp-Vedum slår tilbake
I Senterpartiet vil dei ikkje uventa gjere alt dei kan for å stoppe ein ny EU-søknad.
– Noreg har ikkje noko å tene på å melde oss inn i EU. Å flytte makt bort frå det norske folket skaper berre fleire problem, seier Sp-leiar Trygve Slagsvold Vedum.
Norsk EU-medlemskap er heilt uaktuelt, meiner han. Vedum forsikrar at Sp er ein garantist for å ikkje melde Noreg inn i EU. Han minner om at Noreg har sagt nei to gonger før.
– Det har tent Noreg godt å stå utanfor EU med kontroll over eigne naturressursar og at norske folkevalde bestemmer i Noreg.
– Eg meiner vi heller må ta tilbake kontrollen over straumen vår, få ned straumprisane og seie nei til fjerde energimarknadspakke, enn å gi frå oss makta over naturressursane våre til EU.
– Naivt å tru på Trump
Melby tok også til orde for ein mykje tettare integrasjon av Noreg i den europeiske fellesskapen – spesielt i ei tid då den amerikanske presidenten skaper uvisse rundt korleis han vil vareta forpliktingane sine internasjonalt.
– Det som for få månader sidan var heilt usannsynleg, har vorte den nye røyndommen, sa Venstre-leiaren.
– Vi er i ei lagnadstid for Noreg og Europa, og då har vi ikkje tid til å nøle.
Ho var tydeleg på at ho ikkje foreslår å kutte banda til USA, men oppførte likevel at med Trump bak spakane i Det kvite hus, er den handels- og tryggingspolitiske situasjonen prekær.
Det er naivt å basere på at Trump-administrasjonen skal vareta våre europeiske tryggingsinteresser, meiner ho.
Vil ha folkeavstemming
Europa er tilsynelatande løysinga på «en svært utrygg situasjon for Norge og Europa».
– Vi har no vore gjennom 30 år som B-medlem i EU gjennom EØS-avtalen. For nesten alle praktiske formål er vi medlem av EU. Vi overlèt berre til dei andre europearane å bestemme lovene og politikken som påverkar oss, sa Melby.
Valåret 2025 blir eit lagnadsår for Noreg – i den forstand at regjeringa Støre kan få avløysing av ei såkalla blågrøn regjering – ifølgje Melby. Ho gjekk så langt som å fastslå at valutfallet til hausten vil vere avgjerande for framtida vår.
– Noreg kan velje nasjonalisme. Populisme. Kulturkrig. Dei lettvinte løysingane. Skru av verda utanfor og håpe det går bra med oss. Fortrengje at velferda vår faktisk avheng av at det går bra i landa rundt oss. Vi kan halde fram i trua på at «det har alltid gått så bra med Norge, så vi trenger ikke knytte oss tettere til resten av Europa», sa Melby.
(©NTB)